Huisvesting van vluchtelingen: de sleutel tot een goede start

Het vinden van huisvesting voor erkende vluchtelingen blijkt niet evident. Nieuwkomers worden geconfronteerd met een overvraagde huizenmarkt, racisme door huisbazen of immokantoren en ingewikkelde regelgeving. Sommigen komen zelfs op straat terecht. Vluchtelingenwerk Vlaanderen besloot daarom een netwerkdag te organiseren rond dit thema.

De dag begon met een overzicht van de laatste statistieken: er zijn 28.000 nieuwkomers in België  sinds begin dit jaar (bron: Fedasil). Vluchtelingen die aankomen worden eerst opgevangen in een opvangcentrum. Van hieruit doen zij een aanvraag tot erkenning als politiek vluchteling, in afwachting van de procedure mogen ze in de opvangcentra verblijven. Op dit moment wordt ongeveer 62% van de aanvragen goedgekeurd. Als een vluchteling de erkenning eenmaal gekregen heeft, moet hij of zij het opvangcentrum zo snel mogelijk verlaten en zelf huisvesting zoeken.

Hoewel waardig wonen een recht is volgens de grondwet blijkt het vinden van huisvesting voor vluchtelingen in realiteit niet eenvoudig. Veel vluchtelingen hebben weinig te besteden. De meeste vluchtelingen hebben net na hun erkenning namelijk nog geen baan gevonden en moeten daardoor rondkomen van een leefloon (850 euro per maand voor een alleenstaande, 1134 euro voor een gezin, bron: Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting).

Onbekend aantal vluchtelingen leeft op straat

In een sociale huurwoning kunnen vluchtelingen niet meteen terecht: er zijn lange wachtlijsten en voor vluchtelingen wordt geen uitzondering gemaakt. Het lagere huurprijssegment in de private huizenmarkt is een druk beviste vijver geworden. Starters en mensen met een laag inkomen zijn  ook in dit segment op zoek. Volgens Goele Mondelaers (Raadgever Wonen van het kabinet van minister Liesbeth Homans dat o.a. verantwoordelijk is voor integratie) bestaan er op dit moment geen statistieken over het aantal erkende vluchtelingen dat dakloos is geworden na het verlaten van een opvangcentrum.

“Dit betekent niet dat er geen dakloze erkende vluchtelingen zijn,” aldus Anne Dussart, Directeur Programma's van Caritas International. “Er zijn namelijk een aantal vluchtelingen die na hun erkenning op straat komen te staan. Zij komen Caritas om hulp vragen tijdens onze Housing-café's omdat ze grote moeite hebben om een woning te vinden.” De Housing-café's zijn een initiatief van de dienst Asiel en Migratie van Caritas International. Vluchtelingen krijgen er in laagdrempelige workshops advies over hoe ze het beste een woning zoeken, wat precies de procedures zijn en worden - met de steun van vrijwilligers - verder op weg gezet.

Discriminatie door huisbazen

Een andere reden waarom het voor vluchtelingen moeilijk is om huisvesting te vinden is dat er discriminatie van vluchtelingen door huisbazen en/of immokantoren bestaat, waardoor vluchtelingen soms geweigerd worden als kandidaat huurders – zo getuigen verschillende aanwezige medewerkers van OCMW’s. De netwerkdag "Erkende vluchtelingen en huisvesting" is precies daarom in het leven geroepen om professionelen die werken rond vluchtelingenwelzijn beter te wapenen tegen dit soort discriminatie en huisbazen en immokantoren te sensibiliseren.

Als Samenhuizen vzw vroegen wij ons af welke rol gemeenschappelijk wonen kan vervullen binnen de huisvestingsproblematiek rond vluchtelingen. Aanwezige spreker Robin Vandevoordt (doctorraatstudent Universiteit Antwerpen) kwam met een interessante bemerking: “Erkende vluchtelingen hebben nood aan informele contacten met de lokale bevolking om te kunnen integreren en eventuele problemen op te lossen. Gemeenschappelijk wonen kan hiervoor een uitkomst bieden.” Vandevoordt onderzoekt de ervaringen van Syrische vluchtelingen en hun integratie in ons land.

Gemeenschappelijk wonen kan isolement vluchtelingen voorkomen

En er zijn mensen enthousiast om actief te gaan samenhuizen met vluchtelingen, zo bleek op de netwerkdag zelf. Zo ook Annick Van Herp:  “Ik zou graag samenwonen met een vluchtelingenfamilie”. Van Herp is bezig om toelating te krijgen om haar huis te delen met  vluchtelingen. Dit blijkt nog niet zo simpel. Daling of verlies van sociale uitkeringen is een veel gehoord struikelpunt. Vandaar dat onze Samenhuizen-collega Roland Kums op de netwerkdag een presentatie gaf over de juridische uitdagingen rond woningdelen.

Het gevaar is namelijk dat als men zich onder de verkeerde code inschrijft bij de gemeente dat de sociale uitkeringen (leefloon, pensioen, kinderbijslag etc.) van de inwonende personen dalen omdat zij als één gezin worden gezien. Om dit te voorkomen, kan men proberen zich in te schrijven in het bevolkingsregister onder code 20. Deze code is eigenlijk bedoeld voor woongemeenschappen en zorgt ervoor dat alle bewoners op dat adres de refertepersoon zijn (en dus allemaal hun individuele recht op sociale uitkeringen behouden).

Samenhuizen vzw doet op dit moment nog verdere praktijkstudie rond het gebruik van code 20 voor inschrijving in het bevolkingsregister. Heb jij hier ervaring mee? Laat het ons zeker weten!

Reacties