Blogs

Samenhuizen in het Vlaams regeerakkoord

Wat staat er in het Vlaams regeerakkoord over gemeenschappelijk wonen?

Concrete verwijzigingen naar gemeenschappelijk wonen zijn schaars, maar toch vinden we enkele algemene en wat meer concrete referenties in het regeerakkoord.

In het hoofdstuk Ruimte staat bij de concrete maatregelen bij 'slimme groei': 

"We streven naar een divers woonaanbod dat tegemoetkomt aan diverse woonwensen (zoals zorgwonen) en innovatieve woonvormen."

en onder 'bijkomend ruimtebeslag verminderen':

"We reiken de hand uit naar voorlopers binnen diverse relevante sectoren in bedrijven, kennisinstellingen, middenveldorganisaties en overheden om samen een creatief netwerk op te starten om ideeën uit te wisselen, experimenten op te starten en te evalueren en beleidsvoorstellen te formuleren inzake alternatieve woonvormen, mobiliteitsoplossingen, financierings- of investeringsmodellen, … om de uitdagingen versneld aan te pakken. We maken win-win met de sector waarbij rendementsverhoging op de ene plek kan gekoppeld worden aan inperken van ontwikkeling elders."

Het hoofdstuk Wonen begint met het formuleren van volgende uitdaging:

"Iedereen moet goed kunnen wonen in Vlaanderen. Daarom verdienen alle segmenten van de woningmarkt de nodige aandacht en ondersteuning. De demografische evolutie met een bevolkingstoename en gezinsverdunning stelt de woningmarkt voor grote uitdagingen inzake nieuwe woningtypologieën en woonvormen, betaalbaarheid en kwaliteit."

Concreet denkt bij bij woningkwaliteit aan:

"binnen het beoordelingskader van de woningkwaliteit wordt een initiatief genomen om constructies m.b.t. nieuwe woonvormen te kunnen beoordelen."

Ook de proefomgeving experimentele woonvormen krijgt een vermelding:

"Na een eerste tussentijdse evaluatie van de projecten van de ‘proefomgeving experimentele woonvormen’ worden hindernissen in het instrumentarium van het beleidsveld Wonen, onder meer in sociale huisvesting, maximaal weggenomen en stimuleren we het gebruik van nieuwe woonvormen."

Het is opvallend dat de gebruikte termen van gemeenschappelijk wonen 'innovatieve woonvormen', 'nieuwe woonvormen' en 'experimentele woonvormen' zijn.

 

Cohousen, de gemeenschappelijke kost

Een tijdje terug vroeg iemand ons: "Hoeveel kost dat nu gemiddeld, de gemeenschappelijke kosten in een cohousing?" Goede vraag, maar wij hadden daar zelf ook geen idee van, dus besloten we een korte enquête te doen bij de bestaande cohousings. Voor alle duidelijkheid: we hebben het hier over woongemeenschappen waarbij elk gezin een volledig uitgeruste eigen woning heeft, maar waar daarnaast ook vele gemeenschappelijke voorzieningen zijn. En die gemeenschappelijke voorzieningen kosten natuurlijk geld, maar hoeveel?

 Common house van Glashusenet (DK)

We kregen 10 antwoorden op onze bevraging, dus verwacht van ons hier geen wetenschappelijk onderbouwde resultaten, maar eerder een richtsnoer of voorbeeld.

Wat wordt er gedeeld?

De kosten hangen natuurlijk af van wat er allemaal gedeeld wordt. De tuin (of een groot gedeelte ervan) wordt gedeeld in alle woonprojecten die deelnamen aan de bevraging. Ook een gedeelde fietsenstalling komt frequent (9x) voor. Een gemeenschappelijke keuken, wasruimte, eetruimte, berging en gedeelde parkeerplaatsen komen 6x voor. Autodelen wordt in de helft van de projecten gedaan en ook logeerkamers zijn in 5 van de 10 projecten aanwezig. Minder frequent zijn een gedeelde woonkamer (4), coworkingspace (2), atelier (2) en zalen voor verhuur (1).

Hoeveel wordt er maandelijks betaald voor de gedeelde ruimtes en functies?

In 1 project wordt dit volledig betaald door de gemeenschappelijke inkomsten (jaarlijks feest, rondleidingen, verhuur van ruimten). 

In de andere projecten varieert het bedrag van € 10 tot € 120 per maand. In de meerderheid van de projecten ligt het bedrag tussen € 50 en € 70 of iets hoger als ook een reserve wordt aangelegd.

Welke kosten zitter er hierin inbegrepen?

De gemeenschappelijke lasten zitten bij alle projecten inbegrepen. Daarnaast zijn ook de schoonmaakkosten (7), verzekeringen (7), onderhoud (6) en de fietsenstalling (6) dikwijls inbegrepen. 

Af en toe worden ook andere kosten via de gemeenschappelijke lasten geregeld: de hypotheekaflossing van de gemeenschappelijke ruimte (2), de berging (5), parkeerplaats (4), de opbouw van financiële reserve voor kleine reparaties (5), het gebruik van wasmachines (2) of logeerkamers (2). 

In 5 van de 10 projecten zijn er nog andere kosten die men volgens verbruik betaalt: 

– gemeenschappelijke maaltijden (4)

– gebruik wasmachine (4)

– consumptie dranken (3)

– huur van gemeenschappelijke ruimte (3)

– autodelen (2)

– logeerkamer (2)

Hoe gebeurt de verdeling van de kosten? 

4 projecten baseren hun berekening op de grootte van de privé-unit. 

2 projecten doen dit naargelang de samenstelling van het gezin.

2 projecten doen een combinatie en hebben een formule waarbij een deel van de kosten naar aantal gezinsleden wordt afgerekend en de rest adhv de oppervlakte van de unit.

Heb je inspraak in hoe de kostenverdeling wordt gemaakt?

In 7 van de groepen is dit door de bewoners beslist via een bewonersvergadering. 

2 groepen antwoorden dat er geen inspraak is, maar duiden niet hoe de verdeling tot stand kwam.

In welke mate ben je tevreden over de kostenverdeling?

De meerderheid is hierover tevreden (4) of zeer tervreden (3). De anderen (3) zijn noch ontevreden, noch tevreden.

Opmerkingen die hierbij werden gegeven:

– de buffer voor investering is te klein.

– positief dat het een vaste onkostenvergoeding is met alles inbegrepen

– door ecologische toepassingen en energiezuinig verbouwen zijn de vaste maandelijkse kosten zeer laag.

Suggesties voor toekomstige groepen m.b.t. de verdeelsleutel?

Tot slot hadden de bewoners ook nog enkele tips voor toekomstige initiatieven:

    • Blijf sparen en lidgeld vragen zodat je werkingsmiddelen hebt (een reservefonds is verplicht sinds 1/01/2019 voor nieuwe V.M.E.'s)

    • duidelijk zijn bij de start, voldoende tijd nemen om dit allemaal te bespreken en op papier te zetten

    • gemeenschappelijke inkomsten verlichten de gemeenschappelijke kosten

    • Het allerbelangrijkste is om tijd te nemen, te overleggen en iedereen mee te nemen in de beslissing. Liefst consensus. Een gedragen beslissing (door iedereen) als het over geld gaat is uiterst belangrijk in een cohousing !

    • Hou het simpel

 

Samenhuizen en een uitkering ontvangen: de mythe doorprikt

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, heeft cohousing geen invloed op het ontvangen van sociale uitkeringen. Bij huisdelen kan dit wel het geval zijn. Omdat we merken dat er nogal wat onduidelijkheid bestaat rond dit thema, zet Samenhuizen vzw een aantal zaken voor je op een rijtje en reiken we mogelijke oplossingen aan.

Cohousing, huisdelen, kangoeroewonen, gemeenschappelijk wonen, flatshare, co-wonen… Wanneer je je verdiept in samenhuizen, lijkt het soms alsof je om de oren geslagen wordt met allerlei termen. We begrijpen dat het niet altijd evident is om in de terminologie je weg te vinden. Samenhuizen (ook wel gemeenschappelijk wonen genoemd) is de overkoepelende term voor woonvormen waarbij de bewoners bepaalde ruimtes met elkaar delen. Om het overzichtelijk te houden gaan we hier verder alleen in op cohousing en huisdelen, en de gevolgen van deze woonvormen voor het ontvangen van een uitkering. Uitleg over de andere vormen van samenhuizen vind je op deze pagina

Bij cohousing heeft ieder gezin (dat uit één of meerdere personen kan bestaan) zijn eigen onafhankelijke wooneenheid. Dat betekent dat iedere woning zijn eigen keuken, woonkamer, sanitair, slaapkamers, etc. heeft. Daarnaast zijn er nog gemeenschappelijke voorzieningen op projectniveau, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke keuken en eetzaal, woonkamer, gedeelde tuin, etc. Belangrijk: bij cohousing heeft iedere wooneenheid zijn eigen huisnummer en apart adres. Daarom is het geen probleem om als cohousingbewoner sociale uitkeringen te ontvangen. Je word (als alleenstaande) namelijk niet automatisch als samenwonende beschouwd omdat ieder zijn eigen adres heeft. 

Bij huisdelen is dit anders. Verschillende mensen of gezinnen wonen samen in één huis of appartement. De meeste huisdelers hebben enkel een slaapkamer als privéruimte en delen de andere woonfaciliteiten, zoals de keuken, badkamer, toilet, woonkamer, etc. Er is dus geen sprake van een autonome wooneenheden. Het grote verschil met cohousing is dat huisdelers geen aparte adressen hebben. Bij de gemeente staat dus iedereen op hetzelfde adres gedomicilieerd. Hierdoor loop je als huisdeler het risico dat de uitkeringsinstantie je automatisch beschouwd als samenwonende, met een verlaagde uitkering tot gevolg. 

Een beslissing van een uitkeringsinstantie om je als samenwonende te beschouwen, kun je betwisten (en dit gebeurt ook steeds vaker, en met succes). Je dient dan aan te tonen dat je weliswaar met meerdere personen op hetzelfde adres woont, maar toch voldoende autonome huishoudens vormt. In deze blog lees je meer over specifieke uitkeringen (o.a. werkloosheid, leefloon, ziekte, tegemoetkoming voor handicap) en of ze al dan niet een goede combinatie vormen met huisdelen. 

Kortom, of je uitkering het risico loopt verlaagd te worden door te samenhuizen hangt af van aan welke vorm van samenhuizen je doet. Bij samenhuisvormen waarbij iedere wooneenheid zijn eigen aparte adres en huisnummer heeft (zoals o.a. bij cohousing het geval is), loopt je uitkering geen gevaar. Doe je aan een samenhuisvorm waarbij de bewoners geen aparte adressen hebben (zoals bij huisdelen het geval is), dan is er wel een risico om als samenwonende beschouwd te worden. Hiertegen kun je in beroep gaan bij de uitkeringsinstantie. Andere mogelijke pistes zijn het aanvragen van een subnummering bij de gemeente of het inschrijven in het bevolkingsregister onder code 20 of I.T. 140. Hierover vind je meer in deze blog

Denemarken: bakermat van cohousing

Dag 2 van de Samenhuis brengt ons in Denemarken! Aangezien cohousing in dit land ontstaan is, zijn we natuurlijk opgetogen. We komen aan bij Jernstøberiet (spreek uit als: Jernsteuberijet), de eerste cohousing die we aandoen in Denemarken. Dit nabij Roskilde gelegen woonproject is gehuisvest in een oude staalfabriek. De fabriekshal doet nu dienst als grote gemeenschappelijke ruimte, aan weerszijden daarvan bevinden zich de woningen van de bewoners. Dit geheel is omringd door een grote gemeenschappelijke tuin, maar de bewoners hebben ook privéterrasjes. 

Samenhuizenreis 2019 Dag 2

Jernstøberiet bestaat al vrij lang, sinds die jaren ’70. Sommige van de eerste bewoners wonen er nog altijd, maar dit is een kleine minderheid. Anne en Kai zijn een van de initiatiefnemers. Ze kwamen er wonen als gezin met kinderen, maar wonen inmiddels nog slechts met twee. Aan de andere kant zijn er gezinnen die redelijk nieuw in Jernstøberiet zijn komen wonen, maar die een grotere woning zouden kunnen gebruiken, dit creëert frustraties. Het bezoek leert ons vooral dat een rotatiesysteem in een project (men verhuisd intern naar een andere wooneenheid als de gezinssamenstelling verandert) zeer nuttig is en onvrede in de groep kan wegnemen of voorkomen dat mensen moeten verhuizen wegens plaatsgebrek. 

Vervolgens gaan we op pad naar Lyngvang (spreek uit: Luungveng). Dat is een gemeenschappelijk woonproject voor 55+’ers. We werden ontvangen door twee bewoonsters die ons rondleiden door de gemeenschappelijke tuin. In het midden van de tuin staat een gemeenschappelijk paviljoen, de woningen staan aan als een cirkel daaromheen. De bewoners wonen redelijk dichtbij het centrum van Lyngby, wat handig is gezien de gemiddelde leeftijd van de bewoners. 

We hebben de indruk dat in Lyngvang het gemeenschappelijk wonen niet erg leeft. De bewoners doen er weinig samen, er wordt bijvoorbeeld niet op een vaste dag samen gegeten. Dit is verrassend voor een Deens cohousingproject, want andere groepen zweren bij het samen eten. In Lyngvan hangt alles af van het engagement en de goesting van de bewoners, bijvoorbeeld tijdens het wereldkampioenschap voetbal hebben een aantal bewoners samen gekeken. En de bewoners ontmoeten elkaar wel soms informeel onder elkaar, maar niet als groep met alle bewoners. Enkel de maandelijkse vergadering is een ontmoetingsmoment voor iedereen. Hierdoor zien sommige bewoners elkaar heel veel, maar kunnen andere geïsoleerd raken binnen het project en ligt kliekvorming op de loer. 

In mooie, goed ontworpen cohousingprojecten is het niet moeilijk om betoverd te raken door de indrukwekkende architectuur of de sympatieke bewoners. Toch is het belangrijk om daardoor niet teveel afgeleid te raken, omdat we veel kunnen leren uit de soms moeilijke fases die quasi elke groep doorloopt en de drempels waartegen de bewoners aanlopen. Samen eten blijkt cruciaal. 

Wir vom Gut doet dat goed

Ondanks het trieste weer bij vertrek zijn we natuurlijk opgetogen dat we (opnieuw) op Samenhuizenreis gaan! Dit jaar gaan we op pad naar Denemarken en Zweden. De eerste stop onderweg brengt ons bij Wir vom Gut, een redelijk groot (45 woningen en ongeveer 100 bewoners) cohousingproject in een prachtig natuurgebied net buiten Düsseldorf. 

Wir vom Gut is gelegen in een sprookjesachtige, grote vierkantshoeve uit de 18e eeuw met veel charmante elementen uit die tijd, zoals glas-in-lood-ramen, vakwerkmuren en een rieten dak. De groep kon de hoeve drie jaar geleden kopen, nadat de panden eerder dienstdeden als hotel en zorginstelling. De groep heeft enorm veel geluk gehad het pand te kunnen kopen, aan een goede prijs terwijl het in perfecte staat is.  Hierdoor heeft de groep slechts 100.000 euro hoeven besteden aan renovatie en onderhoud voordat men introk. 

Samenhuizenreis 2019 Dag 1

Levendige gemeenschappelijke ruimtes

Wir vom Gut is een coöperatie, die eigenaar is van de panden. De bewoners kochten aandelen aan, naar gelang de grootte van hun privé wooneenheid. Wanneer we rondlopen over het terrein zien we dat het om een hele diverse bewonersclub gaat: gezinnen, alleenstaanden, ouderen en ook kinderen.

Opvallend aan Wir vom Gut is het grote aantal gemeenschappelijke ruimtes, die ook zeer levendig en veel gebruikt aandoen. Er is o.a. een eetzaal, grote keuken, naaiatelier, bricolageruimte, gemeenschappelijk paviljoen, gastenkamers, wasruimte. Er wordt drie keer per week samen gegeten in de eetzaal, voor wie daar zin in heeft. Je kunt er al aanschuiven voor een bio-maaltijd voor 3,5€ p.p. 

Niet te vergeten is ook de weidse en groene tuin rondom: Wir vom Gut beschikt over 7,7 hectare grond. Omdat Wir vom Gut omringd wordt door een natuurgebied, zijn de bewoners niet geheel vrij in wat ze met hun tuin doen. Ze mogen bijvoorbeeld geen moestuin beginnen in de tuin. Waarschijnlijk krijgen ze wel verderop een groot stuk land ter beschikking om daar hun moestuin alsnog te verwezenlijken. 

Iedereen draagt bij door iets te doen wat hij graag doet

Om al deze gemeenschappelijke ruimte goed te beheren, is er voor elke ruimte één bewoner aangesteld die deze specifieke ruimte opvolgt. Ook de andere taken zijn verdeeld via werkgroepen. Van iedere bewoner wordt er participatie verwacht, maar dit wordt niet gecontroleerd. In de praktijk doet eigenlijk iedereen iets wat hij/zij graag doet of goed kan. 

De bewonersgroep van Wir vom Gut bruist van de energie: ze zetten veel kleine projectjes op. Zo zijn een aantal bewoners een eigen cateringbedrijf gestart. Ook is de groep begonnen met groepsaankopen van biologische voeding. Verschillende bewoners hebben een eigen praktijk- of bureauruimte gehuurd en ook wordt er aan coworking gedaan. 

Benieuwd? Ga zelf op bezoek bij Wir vom Gut en blijf er een nachtje slapen, de gastenverblijven zijn te boeken via Air Bnb. 

Pagina's

Subscribe to RSS-blogs