Veelgestelde vragen
Heb je een vraag over gemeenschappelijk wonen, huisdelen, domicilie, uitkeringen of het opstarten van een woonproject? Hieronder vind je antwoorden op vragen die we regelmatig krijgen.
Een woongemeenschap zoeken
Ik wil graag gemeenschappelijk wonen. Waar begin ik met zoeken?
Kijk eerst bij de zoekertjes op Samenhuizen.be. Daar vind je woongemeenschappen die bewoners zoeken, maar ook oproepen van mensen die zelf op zoek zijn naar anderen om samen te wonen.
Ook onze activiteitenkalender kan interessant zijn. Infomomenten, bezoekdagen en andere activiteiten zijn goede gelegenheden om bestaande en startende woongemeenschappen te leren kennen.
Kunnen jullie voor mij een woning, kamer of woongemeenschap zoeken?
Samenhuizen bemiddelt niet individueel tussen kandidaat-bewoners en woongemeenschappen. Je kunt wel gebruikmaken van onze zoekertjesrubriek en daar ook zelf een oproep plaatsen.
Ik vind niets in mijn regio. Wat kan ik doen?
Niet elke woongemeenschap heeft voortdurend een vrije plek. Plaats daarom ook zelf een zoekertje en kijk regelmatig opnieuw naar het aanbod. Je kunt daarnaast activiteiten en infomomenten in je regio volgen om contacten te leggen met bestaande of startende projecten.
Hoe plaats ik een zoekertje op Samenhuizen.be?
Via de zoekertjesrubriek kun je zelf een oproep plaatsen, bijvoorbeeld wanneer je een woongemeenschap zoekt, een huisgenoot zoekt of bewoners zoekt voor een bestaand project.
Let erop dat een zoekertje geen discriminerende voorwaarden bevat, bijvoorbeeld op basis van geslacht, afkomst, leeftijd of andere beschermde kenmerken.
Begrippen: samenhuizen, cohousing, co-wonen en huisdelen
Wat bedoelen jullie met ‘samenhuizen’ of ‘gemeenschappelijk wonen’?
Samenhuizen of gemeenschappelijk wonen gebruiken we als verzamelnaam voor woonvormen waarbij mensen bewust kiezen voor een vorm van wonen met meer gemeenschappelijkheid dan gebruikelijk. Dat kan zowel in één gedeelde woning als in afzonderlijke, zelfstandige woningen met gemeenschappelijke ruimtes.
Onder die verzamelnaam vallen onder meer cohousing, co-wonen en huisdelen. In het dagelijkse taalgebruik worden die termen vaak door elkaar gebruikt. Op Samenhuizen.be proberen we ze consequent te onderscheiden.
Wat is het verschil tussen cohousing, co-wonen en huisdelen?
Bij huisdelen wonen meerdere personen of huishoudens samen in één woning en delen ze bijvoorbeeld keuken, woonkamer en sanitair.
Bij co-wonen heeft elk huishouden een volledig zelfstandige woning, maar worden daarnaast enkele ruimtes of voorzieningen gedeeld, bijvoorbeeld een tuin, wasruimte of atelier.
Bij cohousing heeft elk huishouden eveneens een zelfstandige woning, maar is de gemeenschappelijkheid uitgebreider. Er zijn ook gedeelde leefruimtes, bijvoorbeeld een gemeenschappelijke keuken en eetruimte, en de bewoners organiseren bewust een deel van het wonen samen.
Is elk appartementsgebouw met een gemeenschappelijke tuin co-wonen?
Nee. Alleen het delen van een inkomhal, fietsenstalling, tuin of andere ruimte maakt van een woonproject nog geen woongemeenschap.
Bij gemeenschappelijk wonen is er een bewuste keuze voor gemeenschappelijkheid. De gedeelde ruimtes hebben een gemeenschapsvormende functie en de bewoners zijn actief betrokken bij de organisatie en het beheer van hun woonomgeving.
Een woning delen
Mag ik met vrienden of andere niet-verwante personen in één woning wonen?
Ja. Verschillende niet-verwante personen kunnen samen hun hoofdverblijfplaats hebben in één woning. Het feit dat bewoners geen familie van elkaar zijn, maakt het samenwonen op zich niet verboden.
Wel is het belangrijk om onderscheid te maken tussen huisdelen en kamerverhuur. Bij huisdelen gebruiken bewoners de woning werkelijk samen. Wanneer een woning wordt opgedeeld in afzonderlijk verhuurde kamers of wooneenheden, kunnen andere stedenbouwkundige en woonregels gelden.
Is huisdelen hetzelfde als kamerverhuur?
Nee. Bij huisdelen vormen meerdere bewoners samen het huishouden van één woning en gebruiken zij belangrijke delen van die woning gezamenlijk.
Bij kamerverhuur worden afzonderlijke kamers of wooneenheden verhuurd. Daarvoor kunnen andere kwaliteitsnormen en vergunningsvoorwaarden gelden. De precieze beoordeling hangt af van de feitelijke situatie en kan ook verschillen naargelang de lokale regelgeving.
Ik heb een huis en wil één of meer kamers verhuren. Kan dat zomaar?
Dat hangt af van de manier waarop de woning wordt gebruikt. Wanneer bewoners de woning werkelijk samen gebruiken, kan er sprake zijn van huisdelen. Wanneer afzonderlijke kamers als aparte woongelegenheden worden verhuurd, kan dit als kamerverhuur worden beschouwd.
In dat laatste geval kunnen bijkomende kwaliteits- of vergunningsvoorwaarden gelden. Informeer daarom ook bij de gemeente of stad waar de woning ligt.
Welk huurcontract gebruik je bij huisdelen?
Bij huisdelen ligt één gezamenlijke huurovereenkomst voor de woning doorgaans het meest voor de hand. Alle huurders worden dan in dezelfde overeenkomst opgenomen.
Afzonderlijke huurcontracten per kamer kunnen erop wijzen dat het om kamerverhuur gaat. Dat kan gevolgen hebben voor de regels waaraan de woning moet voldoen.
Bestaat er een speciaal ‘cohousingcontract’?
Er bestaat niet één algemeen wettelijk contracttype voor alle vormen van cohousing of huisdelen. Wel bestaan er verschillende mogelijkheden afhankelijk van de situatie: huren, mede-eigendom, coöperatief wonen enzovoort.
Bij huur moet de overeenkomst aansluiten bij de feitelijke manier waarop de woning wordt bewoond en verhuurd.
Domicilie en gezinssamenstelling
Kan iedereen die samen een woning deelt daar zijn domicilie zetten?
Wie ergens werkelijk zijn hoofdverblijfplaats heeft, moet in principe op dat adres worden ingeschreven. De gemeente onderzoekt de feitelijke verblijfssituatie, meestal na een woonstcontrole.
De regels over bevolkingsregisters en domicilie moeten daarbij worden onderscheiden van stedenbouwkundige regels over het gebruik of de eventuele opdeling van een woning.
Kan de gemeente mijn domicilie weigeren omdat de woning niet vergund is voor kamerwonen?
Een inschrijving in het bevolkingsregister is in de eerste plaats een vaststelling van waar iemand werkelijk zijn hoofdverblijfplaats heeft. Een mogelijke stedenbouwkundige overtreding of een probleem met de woonkwaliteit is een afzonderlijke kwestie.
Dat betekent niet dat dergelijke problemen zonder gevolgen blijven, maar ze mogen niet zomaar worden gelijkgesteld met de vraag waar iemand feitelijk woont.
Kunnen huisdelers elk een apart busnummer of aparte brievenbus krijgen?
Dat is niet noodzakelijk en kan in sommige situaties juist de indruk wekken dat een woning is opgedeeld in verschillende afzonderlijke wooneenheden. Bij huisdelen gaat het in principe om bewoners die samen één woning gebruiken.
Uitkeringen en ‘samenwonend’ zijn
Word ik als samenwonend beschouwd wanneer ik een woning deel?
Niet noodzakelijk. Het begrip samenwonend heeft niet in elke regelgeving dezelfde betekenis. Voor werkloosheidsuitkeringen, leefloon, ziekte-uitkeringen en andere sociale rechten kunnen verschillende regels gelden.
Daarbij kan niet alleen het adres van belang zijn, maar ook de feitelijke situatie: in welke mate bewoners hun huishouden en financiën gezamenlijk of autonoom organiseren.
Verlies ik mijn uitkering als ik ga samenhuizen?
Dat kan niet algemeen worden beantwoord. Het hangt af van de soort uitkering en van je concrete woon- en leefsituatie.
Vraag daarom informatie bij de instantie die de uitkering behandelt. Leg daarbij duidelijk uit hoe het huishouden in de praktijk is georganiseerd. Alleen het feit dat verschillende personen op hetzelfde adres wonen, vertelt niet noodzakelijk het hele verhaal.
Kan ik met een contract bewijzen dat ik alleenstaande ben?
Een huur- of samenwerkingsovereenkomst kan helpen om de afspraken tussen bewoners aan te tonen, maar bepaalt op zichzelf niet je statuut voor een sociale uitkering.
De bevoegde instantie kan ook rekening houden met de feitelijke organisatie van het huishouden.
Zelf een woongemeenschap starten
Wij willen zelf een cohousingproject beginnen. Waar beginnen we?
Begin niet meteen bij de juridische structuur. Maak eerst duidelijk wat voor project je wilt realiseren: met wie wil je wonen, wat wil je delen, waar zoek je een locatie en hoe willen de toekomstige bewoners eigendom, financiering en besluitvorming organiseren?
Samenhuizen verzamelt informatie en expertise over het opstarten van gemeenschappelijke woonprojecten en kan je doorverwijzen naar gespecialiseerde begeleiders.
Welke juridische vorm is het beste voor een cohousingproject?
Er bestaat geen juridische vorm die voor elk project de beste is. Projecten met individuele eigenaars werken bijvoorbeeld vaak met mede-eigendom en een VME. Andere projecten kiezen voor een coöperatieve structuur.
De geschikte vorm hangt onder meer af van eigendom, financiering, gemeenschappelijke ruimtes en de afspraken tussen bewoners. Laat dit bij een concreet project juridisch en financieel beoordelen.
Kunnen jullie ons project begeleiden?
Samenhuizen biedt informatie, kennis en een netwerk rond gemeenschappelijk wonen. Voor intensieve begeleiding van een concreet bouw-, vastgoed- of groepsproces kunnen we je doorverwijzen naar gespecialiseerde begeleiders en organisaties.
Andere vragen
Ik heb een woning of terrein dat misschien geschikt is voor gemeenschappelijk wonen. Waar kan ik daarmee terecht?
Je kunt het aanbod bekendmaken via Samenhuizen. Afhankelijk van het soort pand of terrein kan het ook nuttig zijn contact op te nemen met organisaties of professionele begeleiders die woonprojecten ontwikkelen.
Ik zoek bewoners voor mijn woongemeenschap. Kunnen jullie mijn oproep verspreiden?
Daarvoor kun je onze zoekertjesrubriek gebruiken. Zo bereikt je oproep rechtstreeks mensen die geïnteresseerd zijn in gemeenschappelijk wonen.
Ik ben student of journalist en zoek informatie over cohousing. Kunnen jullie helpen?
Op Samenhuizen.be vind je veel achtergrondinformatie over gemeenschappelijk wonen. Voor gerichte vragen, onderzoek of persvragen kun je contact met ons opnemen. Vermeld daarbij duidelijk je onderwerp, deadline en welke informatie of contacten je zoekt.
